ABD’de son halka açık idam 1936’da yapılmıştı. Pentagon’un kararıyla, 90 yıl sonra bir idam mahkumunun infazı halka açık şekilde gerçekleştirilecek ve internetten canlı yayınlanacak.
3 ARALIK’TA KURŞUNA DİZİLECEK
Kasım 2009’da Teksas’taki Fort Hood askeri üssünde düzenlediği saldırıda 13 kişiyi öldüren, 32 kişiyi yaralayan Nidal Malik Hasan’ın idamının tarihi belli oldu. Vekaleten Kara Kuvvetleri Bakanı Adam Telle, infazın 3 Aralık’ta yerel saatle 13.00’te Fort Hood’da yapılmasına karar verdi.
İnfaz kurşuna dizme yöntemiyle yapılacak. Ordudaki idamlar başkanın onayını gerektirdiği için yöntemi ABD Başkanı Donald Trump onayladı.
HEGSETH: CAYDIRICI OLSUN DİYE HALKA AÇIK
İnfazın canlı yayınlanacağını Pentagon sözcüsü duyurdu. Savunma Bakanı Pete Hegseth ise bir podcast programında, insanların izleyebilmesi ve caydırıcı olması için infazın “halka açık” olacağını söyledi.
UZMANLARA GÖRE BİLİNEN İLK CANLI YAYIN
Reuters’ın derlediği uzman görüşlerine göre plan hayata geçerse, yasal bir infaz dünyada ilk kez canlı yayınlanmış olacak. 2006’daki Saddam Hüseyin’in idamı da canlı yayınlanmamıştı. Irak hükümetinin yayımladığı görüntüler asılma anını göstermiyordu. İnfazın tamamı ise bir tanığın cep telefonuyla gizlice çektiği ve sonradan internete sızan görüntüyle ortaya çıkmıştı.
İran’da ve Taliban yönetimindeki Afganistan’da halka açık idamlar sürüyor, ancak bunlar canlı yayınlanmıyor. İran’da bazı infazların görüntüleri devlet medyasında sonradan yayınlanıyor. Mısır’da da bir mahkeme 2022’de, üniversite öğrencisi Nayra Eşref’i öldüren hükümlünün idamının televizyonda yayınlanmasını talep etmiş, ancak gerekli yasa değişikliği yapılmamıştı. Hükümlü, Haziran 2023’te yayın yapılmadan idam edildi.
“İĞRENÇ” TEPKİSİ
Karar, ABD’de ve dünyada sert tepkiyle karşılandı. ABD’li Demokrat Senatör Chris Murphy, planı “iğrenç” olarak nitelendirdi. Uluslararası Af Örgütü’nün Avustralya şubesi de Hegseth’in açıklamalarını eleştirdi. Yeni Zelanda’nın sansür kurulu ise internet kullanıcılarının yayını izlemesini engelleme yetkisi bulunmadığını açıkladı.
ÇOCUKLARIN İZLEMESİ ENDİŞESİ
İnsan hakları örgütleri ve hukukçular, yayının çocuklar tarafından izlenebileceği uyarısında bulundu. Ordunun ceza yasası, çocukların infaza tanıklık etmesini yasaklıyor. Hukukçu Clive Stafford Smith, yayının şiddet içeren görüntülerin, özellikle çocuklara yayılmasını yasaklayan düzenlemeleri ihlal edebileceğini ve hukuki itirazlar beklediğini söyledi. Stafford Smith, infazın caydırıcı olmak yerine Hasan’ı bir “şehit” haline getirebileceğini de savundu.
Hukuk uzmanları, halka açık bir infazın ABD’nin de taraf olduğu ve zalimane, insanlık dışı ve aşağılayıcı cezaları yasaklayan Medeni ve Siyasi Haklar Uluslararası Sözleşmesi’ni ihlal edebileceğini belirtiyor.
ORDU 1945’TEN BERİ KURŞUNA DİZMEDİ
ABD’de son yasal halka açık idam 14 Ağustos 1936’da Kentucky’nin Owensboro kentinde yapılmıştı. Rainey Bethea’nın asılarak idam edildiği bu infaz yayınlanmamıştı. ABD ordusu en son 1961’de bir askeri asarak idam etmiş, kurşuna dizme yöntemini ise en son 1945’te kullanmıştı.
